A absens carens - nieobecny traci, nieobecny sam sobie szkodzi
ab ovo usqve ad mala - od jaj do jabłek - od poczatku do końca (u Rzymian zaczynało się jedzenie od jaj a kończyło na jabłkach)
ad kalendas graecas - na greckie kalendy (których Grecy nie mieli) Na święty Nigdy - Seutonius
ad multos annos - życzenie długiego życia - sto lat
alea acta iacta est - kość została rzucona - Juliusz Cezar
amico amicus sum, inimico inimicus - dla przyjaciela jestem przyjacielem, dla wroga wrogiem
amicus Plato, sed magis amica /est/veritas - przyjacielem mi Plato, lecz w większym stopniu przyjaciółką (jest) prawda - Arystoteles
alteri vivas oportet, si tibi vis vivere - trzeba, żebyś żył dla innych, jeżeli chcesz żyć dla siebie
ama nos et vale - kochaj nas i żegnaj
amor caecus - miłość jest ślepa
amor vincit omnia - miłość zwycięża wszystko
animo et fide - męstwem i wiernością
ardia prima via est - pierwsza droga jest stroma
ars est celare artem - sztuka polega na ukryciu (wisiłków) sztuki
ars longa, vita brevis - sztuka trwa długo, życie krótko
asinus asinorum - osioł nad osłami
audaces fortuna iuvat - śmiałym szczęście sprzyja - Wergiliusz
audiatur et altera pars - należy wysłuchać drugiej strony
aut Caesar aut nihili - Cezarem albo niczym - dewiza Cezara Borgii
aut odit, aut amat mulier ninil est tertium - kobieta albo kocha, albo nienawidzi trzecieje wentualności nie ma
ave, Caesar, morituri te salutant- witaj, Cesarze, mający umrzeć pozdrawiają cię
B
bene meritus- dobrze zaslużony
bis dat,qui cito dat - dwa razy daje, kto prędko daje - Publiliusz Syrus
C
cum ventis litigare - walczyć z wiatrem
caeca invidia est - zazdrość jest ślepa
calamitas virtutis occasio - klęska jest okazją do cnoty - Seneca
carpe diem - korzystaj z każdego dnia - Horacy
cave canem - strzeż się psa
cave ne cadas - strzeż się, uważaj, żebyś, nie upadł
cedant arma togae - niechaj oręż ustąpi przed togą - niech nastanie pokój - Cyceron
ceterum censeo. Carthaginem delendam esse - zresztą sadzę, że Kartagina powinna być zbużona - Cato
charta non erubescit- papier się nie rumieni papier jest cierpliwy
cicer cum caule - groch z kapustą
cogito ergo sum - myśle więc jestem
concipere enim est producere intra se - pojmować znaczy samemu w sobie coś tworzyć - Piotr Aureoli
consueduto est altera natura - przyzwyczajenie jest drugą naturą.
contra spew spero - wbrew nadziei mam nadzieję
corvus albus - biały kruk
culpore comes poena est - kara jest towarzyszką winy
cum grano solis - z odrobiną rezerwy
D
damnant quod non intelligunt - potępiają to, czego nie rozumieją,
czego nie pojmują - Kwintylian
dictum acerbum - gorzka prawda
de gustibus non disputandis - o gustach nie należy dyskutować
dies irae - dzień gniewu
disce, puer, Latine ego te faciam - "mości panie" - ucz się chłopcze łaciny,a ja zrobię cię panem - Stefan Batory
docento discimus - ucząc innych sami się uczymy
dubito, ergo sum - wątpię, więc jestem
dum spiro, spero - nie tracę nadziei dopóki żyję
dura lex, sed lex - twarde prawo, ale prawo
E
errare humanum est - błądzić (mylić się) jest rzeczą ludzką
et tu, brute, contra me - i ty Brutusie przeciwko mnie - Juliusz Cezar
exegi monumentum aere perennius - zbudowałem sobie pomnik, trwalszy niz ze spiżu - Horacy
F
fama crescit eundo - plotka rośnie rozchodząc się
festina lente - spiesz się powoli
finis coronat opus - koniec wieńczy dzieło
G
Gallia est omnis divisa in partes tres - cała Galia jest podzielona na trzy części - Caesar
genus irritabile vatum - drażliwy ród poetów - Horacy, listy
gloria virituti resonat - sława jest echem cnoty
H
habent sua fata libelli - i książki mają swój los
hannibal ad portas - Hannibal u bram Rzymu
hic sunt leones - tu przebywają lwy - tak oznaczano na dawnych mapach kraje nieznane
historia est magistra vitae - historia jest nauczycielką życia
hodie mihi, cras tibi - dzisiaj mnie, jutro tobie
homo homini deus, homo homini lupus, homo homini homo - człowiek człowiekowi bogiem,człowiek człowiekowi wilkiem, człowiek człowiekowi człowiekiem
homo sum, humani nihil a me alienum puto - jestem człowiekiem, nic, co ludzkie nie jest mi obce - Kartezjusz
I
ibi patria, ubi bene - tam ojczyzna, gdzie (jest) dobrze - Cyceron
ignavis semper feriae - leniwi maja zawsze ferie
in Arcadia Ego - jestem w Arkadii - czuję się świetnie
inter arma silent leges - podczas wojny milczą prawa - Cyceron
in terrorem - jako strzeżenie
in vino feritas - w winie dzikość
in vino veritas - w winie prawda
in vino veritas, in aqua sanitas - w winie prawda, w wodzie zdrowie
ius est ars boni et aequi - prawo jest sztuką dobra i sprawiedliwości
L
labor omnia vincit - praca wszystko przezwycięża - Wergiliusz
liberate tute me ex infernis - chrońcie się przed pieklem
libri amici, libri magistri - książki przyjaciele, książki nauczyciele
littera docet, littera nocet - litera uczy, litera szkodzi
litterae non erubescunt - pismo sie nie rumieni
littera scripta manet - słowo zapisane pozostaje
lupus in fabula - o wilku mowa - Terencjusz
M
malleus maleficantum - młot na czarownice
manifestum non eget probatione - oczywiste nie wymga dowodu
manus manum lavat - ręka rękę myje
mea culpa - moja wina
momento mori - pamietaj o śmierci
mors certa, hora incerta - śmierć pewna, ale jej godzina nieznana
mors est quies viatoris-finis est omnis laboris śmierć jest spoczynkiem podróżnego,jest kresem mozołu wszelkiego
multum in parvo - obyczajem przodków
mulier tacet - kobieta niech milczy
N
natura horret vacuum - natura nie znosi próżni
neminem capitivabimus nisi iure victum - nikogo nie uwięzimy bez wyroku sądowego
nemo est casu bonus - kt nie jest dobry przez przypadek
nihil est intelectu, nisi prius fuerit in sensu - nie ma nic w świadomości ludzkiej, czego nie było uprzednio w doznaniu zmysłowym - Arystoteles
non omnis moriar - nie wszystke umrę
non scholae sed vitae discimus - uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia
O
o dulce est nomen libertatis - ... - o jak przyjemne jest imię wolności
o dulce est pro patria mori - o jak przyjemnie jest umierać za ojczyznę
omnia mea macum porto - wszystko co posiadam noszę w sobie - Cyceron
omnia vincit amor, nos et cedamus amori - miłość zwycięża wszytko i my poddajemy się tej miłości
omnia vincit moneta - pieniądź czyni wszystko
omnia vincit amore - milość przezwycięża wszystko
ora et labora - módl się i pracuj
o tempora! o mores! - o czasy! o obyczaje! - Cyceron
P
panem et circenses - chleba i igrzysk
pecunia non olet - pieniądze nie śmierdzą
Per aspera,ad astra - przez trudy do gwiazd
plenus venter non studet libenter - pełny brzóch przeszkadza pracy
pro publico bono - dla dobra ogółu/państwa
Q
quae nocent, docent - to, co szkodzi - uczy
qualis rex, talis grex - jaki pan, taki kram
qui bibit, doromit, qui doromit, non peccat sanctus est - kto pije, śpi, kto śpi, nie grzeszy,
kto nie grzeszy, jest świety, a więc, kto pije: świety jest qui tacet consentit - kto milczy zgadza się
quod differtur, non aufertur- co się odwlecze, to nie uciecze
quod discis, tibi discis - czego się uczysz, dla siebie się uczysz
quidquid latinum dictum est, altum viditur - cokolwiek zostanie powiedziane po łacinie,
zabrzmi mądrze quod non est in actis, non est is mundo czego nie ma w dokumentach, tego nie ma na świecie
quod non videt oculus,cor non dolet - czego oko nie widzi,tego sercu nie żal
quo vadis domine - dokąd idziesz Panie - H.Sienkiewicz
R repetetitio est mater studiorum - powtórka jest Matką nauk
Roma locuta, causa finita - Rzym przemówił, sprawa skończona
rex regnat, sed non gubernat - król panuje. lecz nie rządzi
S
salus rei publicae suprema lex esto - dobro ubliczne winno być najwyższym prawem
saluta libenter - pozdrawiaj chętnie
sapere aude, incipe - ośmiel się być mądrym
scio me nihil scire - wiem, że nic nie wiem
sit tibi terra levis - niech ci ziemia lekką będzię
si vis amari, ama - jeśli chcesz być kochany, kochaj sam
summa summarum suma sum - wszytko razem - Plautus Truculentus
sursum corda - w górę serca
T
timeo Danaos et dona ferentes - nie wierz Grekom nawet, kiedy niosą dary
U
ubi est concordia, ibi est victoria - gdzie zgoda, tam i zwycięstwo
ubi lex ibi poena - gdzie prawo tam kara - K.Ishi
ubi tu Gaius, ibi ego Gaja - gdzie ty, Gajusie, tam i ja, Gaja (słowa wypowiadane przez kobietę przy zawieraniu małżeństwa w imperium rzymskim) - Plutarch
uta salutas, ita salutaris - jak pozdrawiasz, tak jesteś pozdrawiany
V
vanitas vanitatum et omnia vanitas - marność nad marnościami i wszystko marność
varietas delectat - Rozmaitość cieszy - Phaedrus
vae victis - biada zwyciężonym
veni, vidi, vici - przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem - Juliusz Cezar
verba magistri - slowa mistrza
verbum nobile debet esse stabile - słowo honoru powinno być dotrzymywane
video meliora proboque, deteriora sequor - widzę rzeczy lepsze i pochwalam je, idę jednak za gorszymi - Owidiusz
vitae comes mors est - towarzyszką życia jest smierć
vivere militare est - życie jest walką
vivos voco, mortuos plango, fulgura frango - żywych zwołuję, zmarłych opłakuję, gromy kruszę
volenti nihil difficile - dla chcącego nic trudnego
vox populi, vox dei - głos ludu głosem boga
vultus est index animi - twarz jest zwierciadłem duszy